Келиватқан Рамзан ейи мубарәк болсун!

0
699

Аләмләрниң пәрвәрдигари Аллаһ таалаға һәмду-саналар болсунки, мана мусулманлар тәшналиқ билән күткән он икки айниң султани, савапқа мол, Алланиң меһри кәң йейилидиған бәрикәтлик рамзан ейи йеқинлишип қалди. Қазақстан мусулманлири дини башқарминиң пәтваси бойичә, бийил алтинчи май – рамзан ейиниң биринчи күни, дәп бекитилди. Рамзан ейиниң динимиздики орни бөләк, чүнки бу ай алаһидә өткизилидиған ибадәтләр билән пәриқлиниду. Бу айни мусулманлар роза тутуши билән өткүзиду.

Роза  әрәпчә «ас-саум» дәп  атилип, луғәттики мәниси  —  өзини бир нәрсидин тутуш, чәкләшни билдүриду.  Розиниң шәриәттики мәниси болса – таң атқандин башлап, күн патқанға қәдәр, Аллаһқа ибадәт қилиш нийити билән йемәк-ичмәк вә җинси алақидин өзини чәкләш, демәктур.

Рамзанда толуқ бир ай роза тутуш һәр қандақ әқли-һоши җайда болған, балағәт йешиға толған,  мусулман кишигә – пәриздур. Бу һәқтә  Аллаһ таала Қуран кәримдә мундақ дәйду:   «Ей мөминләр! (гуналардин)  сақлинишиңлар үчүн  силәрдин илгиркиләргә (йәни бурунқи үммәтләргә) роза пәриз қилинғандәк, силәргиму (Рамазан розиси) пәриз қилинди». (Бақара сүриси, 183 айәт). Пәқәт тән саламәтлиги яр бәрмигән бемарлар яки сәпәр үстидә болуш түпәйли  роза тутушқа әҗиз болғанлар, розидин бошитилиду, лекин улар сақийип яки сәпәрдин қайтип кәлгәндин кейин, тутмиған күнлириниң қазасини өтәйду. Бу һәқтә  Аллаһ таала Қуран кәримдә мундақ дәйду:   «Силәрдин кимки кесәл яки сәпәр үстидә болуп (роза тутмиған болса), тутмиған күнләрни (йәни қазасини) башқа күнләрдә тутсун….» (Бақара сүриси, 185 айәт).

Пәйғәмбиримиз әләйһисалам бир мубарәк һәдистә розиниң пәзилитини тәсвирләп мундақ дегән: «Розидар киши үчүн икки хошаллиқ бар. Биринчиси иптар вақиттики хошаллиқ болса, иккинчиси – Аллаһ билән мулақәт болған күндики хошаллиқтур» Йәни иптар вақти кәлгәндә  розидар хошал болуп еғизини ачиду. Қиямәт күни Пәрвәрдигариниң алдида туруп, роза тутқанлиғи үчүн савапларни вә мукапатларни көргән чеғида техиму мәмнун болиду.

Рамазан розисини сәвәпсиз тутмаслиқ  еғир гунаһтур.  Пәйғәмбәр әләйһисалам Рамазан ейида өзирсиз бирәр күнни  роза тутмиған адәм, әгәр өмүр бойи роза тутқан тәғдирдиму уни ада қилалмайду, дәп ейтқан. Йәни рамазан ейида сәвәпсиз бир күнлик розини тутмиған киши, өмүр бойи қазасини өтисиму, рамазан ейида тәрк қилған бир күнниң савабиға һәргиз еришәлмәйду.

 Рамзанниң йәнә бир алаһидилиги – таравиһ намизи. Бу намаз розиниң шәртлиригә кирмисиму, мәйли әр кишиләр яки  аяллар болсун, һәттә роза туталмиған кишиләр үчүн таравиһ намизини оқуш пәйғәмбиримиз әләйһисаламниң сүннити дәп һесаплиниду. Бу намаз  кечилиридә хуптәндин кейин оқулиду. Шараит яр бәрсә җамаат билән мечитларда өтигини әбзәл. Мечитқа келәлмигәнләр өйлиридә жигирмә рәкәт таравиһ намизини өтәвалса болиду. Бийил таравиһ намизи бәшинчи майдин башлиниду.

Рамзан ейиниң һәр бир күни вә түни  мубарәк һәм шәрәпәтликтур. Лекин бу айниң ичидә миң айдин хәйирлик болған бир кечә бар, у болса қәдир кечисидур. Қәдир кечисини түнәп, қулчилиқ вә ибадәтләр билән өткәзгән киши, худди миң ай ибадәт қилғандәк әҗри савапқа  еришиду. Пәйғәмбиримиз әләйһисалам, бу кечини рамзан ейниң ахирқи ониниң тағ кечилиридә күтүшни тәвсийә қилған. Бу һәқтә имам Бухаридин ривайәт қилинған һәдистә мундақ дейилгән: «Қәдир кечисини рамзанниң ахирқи ониниң тағ кечилиридин издәңлар». Йәни рамзан ейиниң 21, 23, 25, 27 яки 29 қәдир кечиниң болуши еһтимал. Мусулманлар бирла кечигә бағланмай, көпәрәк  кечиләрини қулчилиқ билән өткүзсун дәп, Аллаһ таала қәдир кечиниң кайси кечиси екәнлигини ениқ бәлгүлимигәнлигиниң сири шу.

Рамзан ейи бир биримизгә меһри-шәпқәт билдүрүп, хәйир-иһсан қилишимизға риғбәтләндүридиған, сахавәтлик җанларға мол савапларни қазинишқа имканийәт беридиған шәрәплик айдур. Бу айниң йәнә бир алаһидилиги –шәриитимиз  житим йесирларниң,  намратларниң  һал әһвалини сорап, иҗтимаий җағдийини  яхшилитиш үчүч уларға ғәмхорлуқ қилип питир сәдиқә беришни буйруйду. Шәриитимиздә питир сәдиқиси буғдай, арпа, хорма, қуруқ үзүм қатарлиқ ашлиқ вә мевиләр билән берилиду. Буларниң мәхсус өлчими бар. Мәсилән  икки киллограм  буғдайни, яки униң баһасини питир сәдиқә дәп һесаплиниду. ҚМДБ ниң бәлгүлиши бойичә, 2019 жили  питир сәдиқиниң миқдари 300 тәңгигә тәң келиду. Питир сәдиқини аилимиздики барлиқ әза, һәтта йеңи туғулған бовақлар үчүн бериш шәрттур.

Рамазанниң йәнә бир муһим алаһидилиги шуки, роза мусулманларни тәрбийиләп, улани гөзәл әхлақ вә пәзиләтлик сүпәтләр билән бизәлләйду. Чүнки һәқиқий роза пәқәт йемәк-ичмәктин чәклинишни әмәс, бәлки барлиқ рәзилликләрдин жирақ болушни тәләп қилиду. Йәнә розидар әдәм җедәл-мәҗра қилиш, ялған сөзләш, ғәйвәт қилиш, сухәнчилик қилиш, кишиләрни алдаш вә башқиларға азар йәткүзүш қатарлиқ яман ишларниң һәммисидин сақлиниши муһим. Чүнки пәйғәмбиримиз аләйһисалам бир һәдистә: «Қанчилик розидарлар қосақниң ашқанлиғидин вә уссиғанлиғидин башқа һеч нәрсә һасил қилалмиди»,  йәни уларға әҗир савап йезилмиди, дегән. Башқа һәдистә: «Роза туттум дәп ялған сөзни вә кишиләрни алдашни тәрк қилмиған кишиниң йемәк-ичмигини тәрк әткинигә Алланиң һаҗити йоқтур», дегән.

Һөрмәтлик қериндашлар! Аллаһ таала һәммииз үчүн  келиватқан рамзан ейини мубарәк қилсун. Бу пәзиләтлик күнләр хәлқимизниң бирлиги вә иттипақиниң күчийишигә сәвәп болушиға улуқ  Аллаһ нәсип қилсун.

Нурмуһәммәт Қарим Иминов исламшунас

Бөлүшүш:
Реклама

ЖАВАП ҚАЛДУРУҢ

Пожалуйста, введите ваш комментарий!
пожалуйста, введите ваше имя здесь