«Әқиллиқ қиз вә ахмақ бала» (ЧӨЧӘК)

0
59
Әқиллиқ қиз вә ахмақ бала
Әқиллиқ қиз вә ахмақ бала

Бар екәну, йоқ екән, ач екәну, тоқ екән, қедимий заманларда бир әр–аялниң арзулап беқип жүргән ялғуз оғли бар екән. Улар балисини қанатлиққа–қақтурмай, тумшуқлуққа–чоқтурмай, дегинини қилип берип наһайити әркә өстүрүпту. Уларниң азирақ йери бар екән, әтияздин та кәч–күзгичә әр–аял иккиси деханчилиқтин баш көтәрмәй ишләйдикән. Уларниң йәнә үч тал өшкиси, он–нәччә тохуси вә бир ешиги билән һарвуси бар екән. Мәйли етиз–ериқ ишлирида болсун, мәйли өй ишлирида болсун, балиси ата– анисиға задили ярдәм қилмайдекән. Әшундақ хамуш, бели бош, ахмақ бала болуп өсиверипту. Балиси чоң болғансири ата–анисиниң әндишиси күчийиверипту. Кечилири ухламай әр–аял муңдишип олтуридикән: «Балимизни қандақму қилармиз, ахмақла бала болуп қалди, кимму бизгә қизини келин қилип берәр…»дәп әнсирәп жүриверипту. Күнләрниң бир күни дадиси билән аписи балисини синимақчи болуп:

–Һәй,балам, бу яққа кәлгинә,–дәп чақирипту. Балиси ойнаватқан оюнини қоюп ата–анисиниң йениға кәпту. Шу чағда аписи:

–Һәй балам, сәнму әнди чоп–чоң жигит болдуң, һеч болмиғанда сода– сетиқ ишлирини үгүнивал,–дәпту.

Дадиси болса янчуғидин бир сом пулни чиқирип:

–Мә балам, мону бир сом пулға базарға берип өзимизгә нан, тохуларға дан, ешәккә йәм елип кәл,–дәпту,

Балиси пулни елип базарға кәпту. Нан алай десә, данға йәтмигидәк, дан алай десә, ешәккә йәмгә йәтмигидәк. Һәйран қалған бала: «Бу дадамниң немә қилғини һә? Бари–йоқи бир сом пул берип қоюп һағичә бир немиләрни ал дегини қандақ? Һеч немигә йәтмәйдиғу бәргән пули. Тохта, мән өйгә берип йәнә азирақ пул сорап келәй,–дәп өйигә қарап меңипту. У кочида кетип берип йол яқисидики дәрәқләрниң сайисида хиял қилип олтирипту. Бир вақитлардин кейин бир һойлидин чирайлиқ қиз чиқиптудә:

–Һәй бала, немә хиял қилип олтурисән, бешиңға немә дәрт кәлди?–дәп сорапту. Бала иккиләнмәй, изаму тартмай:

–Қаримамсиз, дадам бир сом пул берип өзимизгә нан, тохуларға дан, ешәккә йәм елип кәл дегән еди. Бәргән пули һеч немигә йәтмәйдекән. Қайтип өйгә берип пул сораштин әйминип олтуримән.,–дәпту.

Қиз қих–қахлап күлүп кетиптудә:

–Һәй, ахмақ бала, шуниңғиму әқилиң йәтмидиму? Һазир базарға берип йоған бир қоғун сетивелип өйүңгә апар, әгәр дадаң:»Бу немә қилғиниң?» десә

Сән мундақ дә:»Дада бу қоғунни тилип йесәк гөши бизгә нан, уруғи–тохуларға дан, шапиғи–ешәккә йәм болмамду» дегин, дәп әқил көрситипту. Бала дәрру орнидин туруп, базарға қайтип келип йоған бир сериқ қоғунни сетивелип өйигә кәпту. Һойлиға кирсә ата–аниси чайханисида чай ичип олтарған екән. Бала қоғунни дадисиниң йениға қоюпту.

Дадиси:

–Һәй балам, мән саңа үч түрлүк нәрсә елип кәл десәм сән қоғун көтирип келипсәнғу?–дәпту сәл рәнжигән қияпәттә.

–Вай дада, бу қоғунни йесәк гөши–бизгә нан болиду, уруғи– тохуларға дан болиду,шапиғи–ешәккә йәм болиду,–дәпту балиси күлүп туруп.

Дадисиниң чирайи ечилип:

–Балам, бу сениң әқилиң әмәс. Растлиғиңни ейтқина, саңа бу әқилни ким үгәтти?–дәп сориған екән. Балиси болған әһвални бирму–бир чүшәндүрүп сөзләп берипту. Дадиси техиму хошал болуп:

–Жүр балам әшу қизниң өйини маңа көрситип қой,–дәпту. Балиси дадисини башлап берип, һелиқи қиз чиққан өйни көрситип қоюпту. Арида үч күн өтүп дадиси мәлидики жут чоңлиридин қазихунум, мәзинахунум, имамахунум қатарлиқ бәш–алтә кишиләрни әгәштүрүп қизниң өйигә әлчиликкә келипту.

Ата–анисиниң разилиғини елип, чоң той қилип, ахмақ балисини әқилик қизға өйләп қоюпту. Щуниңдин кейин әр–аялниң әндишиси түгәп, хошал–хорам һаят кәчүрүп, арзу–арманлириға йәткән екән.

Сейитжан Армоллаев

Бөлүшүш:
Реклама

ЖАВАП ҚАЛДУРУҢ

Пожалуйста, введите ваш комментарий!
пожалуйста, введите ваше имя здесь