Яхшилиққа яманлиқ (чөчәк)

0
63
Яхшилиққа яманлиқ
Яхшилиққа яманлиқ

Бурун бурун заманда, төгиниң қуйруғи йәргә йәткәндә, лачин кәптәрни елип кәткәндә, ешәк бешиға сәллә таққанда, орманлиққа қулуп салғанда–әйнә шундақ узақ заманда мәлидин чәт күзләктә өзлири ялғуз яшайдиған Шавдун бовай билән Шатихан момай дегән кишиләр өткән екән. Улар һәр жили язлиғи мәктәп балилири тәтилгә чиққанда шәһәрдә оқуватқан он үч яшлиқ Шөһрәт исимлиқ нәврисини қешиға әпкеливалидекән. Нәвриси наһайити тәртиплик, ишләмчан, һәр ишқа пухта, зерәк бала екән. Улар күни сәһәр туруп тән–тәрбийә билән шуғулланғандин кейин, үз–көзини жуюп, момиси етип бәргән иликтәк әткән–чайни ичип, бовисиға қарап:

–Бова қой, өшкиләрни беқип келәйму? Янишимда бир бағлам отун алғач келимән,–дәпту.

–Һай, балам, ундақ қилма, аварә болисән,–дәпту бовиси.

–Һо–ш–шәрә! Мениң балам немә дегән ишләмчан,–дәпту момиси Шөһрәтниң баш–көзини сийпап.

Бовиси орнидин туруветип: –Мән ишимдин қалмай, маңай әмсә,–дәп базарға кетипту. Момиси Шөһрәтниң бойниға кичик халтини есип, униң ичигә нан–тоғач, бир қапақ чай, алма, тәрхәмәк, помидор вә дүмләп пиширилгән тохуниң пачиғини қәғәзгә орап халтиға селиветип:

–Қосиғиң ачқанда йә, балам,–дәпту. Шөһрәт қой–өшкилирини һайдап орман тәрәпкә кетипту. Чүштин кейин бир бағлам отунни дүмбисигә артип қой–өшкилирини һайдап һойлиға киргән Шөһрәт:

–Мома,отун елип кәлдим!–дәп вақириди.

Өйдин чиққан момиси: –Балам отунуңни әву лапасниң астиға қойивәр.–дәп орун көрсәтти. Шундақ қилип лапасниң астиға хелила нурғун отун жиғилип қалди. Бир күни Шөһрәт чүш–пешин болған мәзгилдә қой, өшкилирини өй тәрәпкә һайдаветип, өзи орманлиққа кирип бир қучақ отунни яхшилап бағлап, дүмбисигә артип меңипту. Бир аз маңғандин кейин йәрдә ятқан йоған дәрәқниң қисилчиғиға қисилип қалған иланни көрүп қалиду. Илан адәм тилиға келип сөзләпту:

–Һәй, бала мени қутулдур, чапсан бол, көрмәйватамсән қисилип қалғинимни,–дәпту көз яшлирини төкүп, зарлинип жиғлап. Шөһрәтниң униңға ичи ағрип, үстидики отунни йәргә ташлап, йеқин келип яғачниң йәрдә ятқан тәрипини пути билән дәссәп, жуқарқи тәрипини икки қоллап «һи–ии»дәп инжиқлап көтәргән екән, илан қисилчақтин чиқип кетипту. Шөһрәт отунини көтирип меңишиға илан униңға етилипту вә түртәклинип туруп «мән с–с–сени ч–чақимән»–дәпту. Шөһрәт қорқуп кәйнигә дажип:

–Мән сени қутулдурдум, немишкә чақимән дәйсән, яхшилиққа–яхшилиқ қилиш керәк!–дәпту.

Илан болса кисилдап, қип–қизил тилини чиқирип:

–Яқ! Яхшилиққа яманлиқму қилиду. Мән дегән зәһәрлик илан турсам! Мениң кәспим, вәзипәм чеқип зәһәр селиш турса, чақмай немә қилимән?!

–Яхшилиққа–яхшилиқ қилиду!–дәп вақирапту Шөһрәт, икки көзи чәкчийип қорқуп.

Яхшилиққа–яманлиқ!–дәпту илан.

–Ундақ болса жүр адәмләрдин сорайли, әгәр улар «яхшилиққа–яманлиқ» десә у чағда чақивәр.

–Жүр, сорисақ сорайли. –Иккиси йолға чиқип бир аз маңған еди, алдидин бир мойсүпәт дана адәм чиқип қалди. У йеқинлап кәлгәндә Шөһрәт һодуқуп туруп:

–Һәй дана киши, бизниң даваримизни сорап қоюңа. Бу илан яғачниң қисилчиғиға қисилип қалған екән. Мән буни қутулдуруп қойсам, бу мени чақимән дәйду. Яхшилиққа–яхшилиқму яки яхшилиққа–яманлиқму?

Дана киши ойлинип қапту.

–Иланму яғачниң қисилчиғиға қисилип қаламдекән?–дәпту һәйран болуп.

–Рас,–дәпту илан кисилдап, –Мән қисилип қалған йәрдин бу бала мени қутулдурди,–дәпту растлиғини ейтип.

–Әшу яғачни маңа көрситиңлара?–дәпту дана киши. Үчи бирлишип орманлиққа кәпту.

–Мана мошу яғач,–дәпту Шөһрәт яғачни көрситип

–Бу яғачни сән қандақ қилип көтәрдиң?–дәпту дана киши.

–Мана мундақ,–дәп Шөһрәт яғачниң йәрдә ятқан тәрипини пути билән дәссәп, жуқарқи тәрипини икки қоли билән чиң тутуп «һи–ии» дәп көтирипту.

Дана киши:

–Һәй,илан,сениң узунлуғуң 4–5 ғерич келидикән, қанчилик йериң қисилип қалди? Қайтидин киргинә яғачниң қисилчиғиға. Илан яғачниң қисилчиғиға қайтидин кирипту, шунда дана киши Шөһрәткә қарап:

–Чүшәр яғачни!–дегән екән. Шөһрәт дәрру яғачни қоюветипту.

Илан «вай,жан!»дәп қаттиқ чеқирап,кисилдап кетипту.

Дана киши:

–Һәй,бала, мана әнди отунуңни көтирип өйүңгә кетивәр. Иланғиму яхшилиқ қиламсән,–дегән екән.

Сейитжан Армоллаев

Бөлүшүш:
Реклама

ЖАВАП ҚАЛДУРУҢ

Пожалуйста, введите ваш комментарий!
пожалуйста, введите ваше имя здесь